irtibat

“Ne tür insanları kesinlikle işe almazsınız?

- Sakallı, bıyıklı adam katiyen almam. Kirli sakal da sevmem. Her gün tıraş olacak bir kere. Cote D’Azur’e gider gibi gelinmez. Bluejean de giyilmez. Kadınlar da mini giyemez. Buranın da kendine göre bir ciddiyeti var. Biz 1 Haziran’dan 15 Eylül’e kadar “smart casual” giyiniyoruz, kravat filan yok, toplantıları olanlar takıyorlar tabii. Yılın geri kalan zamanları lacivert blazer- gri pantolon- kravat, bildiğimiz iş kıyafeti. Gerçi arkadaşlar, “smart casual” giyinmenin daha zor olduğunu söylüyorlar, uyumlu giyinmek daha zor, öteki türlü takımı giyiyorsun çıkıyorsun. Bir de cumaları daha rahat kıyafetler giyilir bizde.

Tişört giyilebiliyor mu?

- Yok, tişört olmaz, gömlekle gelecek, bir yakası olacak. Çorabı düşük adam da sevmem. Eti gözükmeyecek, Almanlarda vardır o çok. Ayakkabılar da boyalı olacak. Kadın personel için de düzgünlük isterim. Çok frapan olmasın.”

Bir Ayşe ARMAN ropörtajı, Rahmi KOÇ ile, tamamı şurada.

Los Angeles’taki bir içme suyu depolama merkezi olan Ivanhoe Reservoir yetkilileri, suyun güneş ışığı etkisiyle klor ve bromit ile reaksiyonu sonucu kansere sebep olan bromatla kirlenmesini önlemek için bakın nasıl bir çözüm üretmişler:

Sorunlara suyun içerisinden değil de üzerinden baktığınızda çözümler farklılaşmakta. Videosu için tıklayın.

Veblen aylak sınıftan (leisure class) bahsederken, gösteriş tüketimine (conspicuous consumption) değinir, oradan parasal özenmeye (pecuniary emulation) bağlar konuyu. Modern reklamcılığın temelidir bu, reklamlarda izlediğimiz ideal aileler, ideal eşler, ideal çocukları ile ideal ortamlarda ideal hobileriyle uğraşmaktadırlar. Orada olmak, Aysun’u öpmek isteriz (şahsen geçersiz), Pepsi Max almaya koşarız markete (bu da öyle).

Farklı bir alandan bir arkadaşımız, Freud ise, bastırmaya (repression) vurgu yapar, Pepsi içen Aysun bastırılmış cinsel dürtülerimize cevap verdiği için Pepsi içmek isteriz bu bakış açısında. Veblen ile aynı şekilde, bugünün reklamcılığının temel çıkış noktasını işaret eder bu yaklaşım da, yüz yıl öncesinden.

Deneyim böyle mi tasarlanıyor acaba? Peşinde koştuğumuz kullanıcı deneyimi, bastırılmış dürtülerimize cevaplar ve gösterişli deneyim tüketimine olan özenmemizden mi ibaret?

Türkiye’de habercilik internete basılı ve görsel medya sektörü tarafından taşınmadı. NetHaber.com, InternetHaber.com gibi asıl işi internet olan girişimler ile dikkatler çekildi, ardından basılı ve görsel medya potansiyel gücün büyüklüğü ile uyandı, uyanıştan sonra da hızlı hareket ettiler. Bildiğiniz hikayeleri anlatacak değilim, bazı ilginç bulguları paylaşacağım. Aşağıdaki grafikte ne görüyorsunuz?

Reach nedir?

2005-2008 aralığında aldığım bu grafik örneğinde, incelemeye dahil 5 web sitesinin de grafikleri neredeyse eş. Grafikleri kaydırıp üst üste getirsek, sapmaları fark etmek mümkün olmayacak. Bu şu anlama geliyor, aynı kullanıcılar aynı anda birden çok web sitesini ziyaret ediyorlar ve tahminimce uzun süreler de kalmıyorlar. Bunun temel sebebi, aynı haberi farklı bakış açılarından izleme isteği olabilir, ya da bir yerde göremedikleri haberi başka bir yerde arıyor olmaları. Bu başlı başına çok ilginç bir bulgu, ancak aslında ben sizi buradan başka bir yere götüreceğim.

Aşağıdaki görüntü yabancı gelmeyecektir:

Bu görüntü HaberTurk’ten, hatırlayabildiğim kadarıyla bu yapıdaki navigasyonu kullanan ilk haber sitesiydi, başarılı oldu, taklit edildi. İlk değilse lütfen belirtin ifademi düzelteyim, ancak çıkarımlarımız açısından önemsiz bir veri bu.

Bu navigasyon aracı, kullanıcıya haberler arasında hızla gezinme imkanı ve örnek görüntüde izleyebileceğiniz gibi haberin özünü de tümüyle kavrama imkanı sunuyor. Örnek görüntü bu imkanı haberi çok iyi özetleyebildikleri için başarılı. Hürriyet bu navigasyon aracının kullanımını bir adım ileriye taşımış durumda:

Burada haber numarasının üzerine geldiğinizde, haber alanı altında konuyla alakalı iki farklı habere daha bağlantı beliriyor. Bu türde bir navigasyon aracına oldukça başarılı bir ek özellik bu. Kullanıcı Deneyimi açısından her iki navigasyon aracı da iyi bir erişilebilirlik notu alacak yapıda değil, bu açıdan en iyi uygulama metin üzerinden bağlantıları dolayısıyla NTVMSNBC’nin gibi görünse de durum göründüğü gibi değil, Javascript desteği kaldırıldığında haber başlıkları da yok oluyor:

Sonuca gelelim. Gelecekte, çoğu aynı ajanslardan beslenen online haber sitelerinden, haberleri çok iyi özetleyebilenler ayakta kalacak ve büyüyecekler. Yaptıkları bu özetleri teknik olarak da en etkin ve verimli yoldan aktarabilmeleri gerekiyor (buraya her şeyi yazarsam kime danışmanlık yapacağım?). Kullanıcı, haber sitelerine ayırdığı sınırlı dakikalarda gündemi yakalayarak bir sonraki haber sitesine geçme eğiliminde gibi görünmekte. Bu durumda, bu aktarım alanının geliri sağlayacak reklamlar açısından da çok iyi tasarlanması gerektiği ortada. Haber sitelerinin uzun süreli ve sadık ziyaretçileri için, üyelik sistemi yönetimini de çok iyi yapmaları gerekiyor. Yorumlar kolayca bırakılabilmeli, yorum sahiplerinin haber sitesi içerisinde oluşturduğu içeriğe odaklı ve tümüyle kendilerine özgü bağımsız bir kimliği olabilmeli. Kullanıcılar haber kaynağı olarak da daha aktif olarak kullanılabilmeli, CNN Türk “haberim” girişimi teknik olarak değil ama fikir olarak yeni ve güzel bir örnek, göreceğiz başarısını. Söylediğim gibi, iyi özetler ve bu iyi özetlerin başarılı sunumu anahtar, başarılar.

Arçelik web sitesine girmek istiyorsunuz, arcelik.com.tr yazdınız, ya da Arstil için arstil.com.tr yazdınız. İlginç bir şekilde Beko’nun CES‘te ödül almış bir LCD TV modeli ile karşılaşıyorsunuz. Hem öyle kolay da karşılaşamıyorsunuz, bekleyeceksiniz, yüklenecek, “Geç” diye bir şey yok elbette, bekleyeceksiniz, ziyaretçi değil misiniz, işiniz ne, biraz halay izleyin önce!

Önce anlayamadım ne olduğunu, herhalde dedim ödüle pek sevindiler, her yerde yayınlıyorlar, birazdan Arçelik web sitesi açılır. Bekle bekle, yok, gözüme adres satırı çarptı, adresin başına sihirli üç harfi ekledim; w, w, w.

Arçelik web sitesi çıktı karşıma, Arstil de aynı düzende, ve Beko, yeni bir kullanıcı deneyimi felaketine yelken açmışlar el ele.

Alt-alanadı (sub-domain) kullanıyor olsanız da, olmasanız da, ne olursa olsun, adresinizin başında ‘www’ ön takısı olsa da olmasa da web sitenize erişilebilmelidir. ‘www’ ön takısı ana dizin için algılanır ve kullanılır, ancak kullanılmadan da ana dizine gidilebilmelidir, kullanıcı algısı bu yöndedir. Alan adınızı hemen bir kontrol edin, bakalım ‘www’siz de erişilebiliyor musunuz?

18 Haziran 2007′de HSBC yeni web sitesi ile alakalı bir yazı yazmışım. İletişim bilgilerine, özellikle de her an irtibat kurduğumuz kanal olan 444′lü hat numaralarına erişimin zorluğundan bahsetmişim.

Bugün tesadüfen gördüm ki HSBC kullanıcı deneyimi tasarımı ile alakalı bu ciddi yanlıştan dönmüş, ana sayfa dibine eklemiş numarasını, yazımı okudular mı bilmem ama geç de olsa yanlışı görebilmiş ve düzeltmiş olmalarına marka adına sevindim.

Alıntıdır, ancak kaynağını not etmemişim. Maslow’a benden bir ekleme; bu kriterlere sahip insan aynı zamanda yaratıcı düşünme yeteneğine de sahiptir. Doğası gereği farklı bakar, olayları farklı açıdan değil farklı boyutta ele alabilir.

Karşılaştığınız bir durum için, durup çerçevenin dışına çıkarak boyut değiştirmeyi hiç denediniz mi? Yoksa farklı açıdan bakmakla ve farklı açıdan bakanlarla mı yetiniyorsunuz?

Burayı takip edenlere bir haber; rovivor.com. Çok yeni, ancak İngilizce bilenlerin ilgisini çekebilecek bir yapı oluşumu söz konusu.

Takip ettiğim İspanyolca bloglardan biri, Bajo La Linea‘dan bir alıntı ile devam edelim yeni yılda, daha aktif bir blog umuduyla (daha önce yazdıklarım geçerlidir, daha çok zaman ayırdığımda makale yazacağım ve burada yayınlamayacağım).

“Buna inanamıyorum!” der Alice (evet bizim Alice). Alice 7.5 yaşında, kraliçe ise 101 yaşında olduğundan behsetmektedirler, ayrıca 5 ay ve 1 gün.

“İnanamıyor musun?” diye cevaplar kraliçe, acıyan bir ses tonu ile. “Tekrar dene, derin bir nefes al ve gözlerini kapat, ve tekrar dene.”

Alice güler. “Denemenin yararı yok,” der. “İmkansız şeylere inanılamaz.”

“Daha çok egzersize ihtiyacın olduğunu söyleyebilirim,” der kraliçe. “Ben senin yaşındayken, her gün yarım saat süresince bunu yaptım. 6 imkansız şeye inandım her günün kahvaltısından önce.”

En son ne zaman olmayacak(!) düşüncelerle, olmayacak(!) işler peşinde koştunuz? Peşinde koşmayı bir yana bırakın, en son ne zaman bu düşüncelerin hayali için bir adım attınız zihninizde, kendi çerçeveleriniz ya da çevrenizin çerçeveleri tarafından engellenmeden?

Bugünden itibaren bunu yapmaya ne dersiniz, her sabah kahvaltıdan önce 6 imkansız(!) şey hayal ederek, bunlara inanmaya?

Klozetlerle alakalı olarak uzun zamandır aklımda olan bir konudan bahsedeceğim. Klozetlerin hala el fırçaları ile temizleniyor olması, banyo malzemelerindeki genel teknoloji kullanımına (musluk sensörleri, sabun sensörleri, havlu sensörleri, otomatik klozet kaplayan tek kullanımlık kılıflar, sifon sensörleri v.d.) fazlasıyla aykırı gibi görünmekte. Kullanıcının benzeri her yeni gelişmeyi memnuniyetle karşıladığını ve iyi deneyimlediğini söylersek hata yapmış olmayız.

Tüm bu gelişmeleri dikkate aldığımızda, hala elle tutulan bir fırça ile klozet temizleme fikri hiç de çekici değil. Bu şekilde yola çıkarak bu yazıyı klavyeye alma noktasına geldiğimde varolan patentlere baktım ve daha çok ’sensörlü otomatik sifon’ buluşları ile karşılaştım. Bunun hayata geçtiğini zaten biliyoruz.

Aradığım patenti şu adreste buldum. Klozeti fırçalıyor (ki önemli olan bu), aynı anda temizlik malzemesi ile yıkıyor ve duruluyor. Tüm bunları yaparak klozet deneyimimizi şu an bulunduğu noktadan bir anda çok öteye taşıyor. 2006 yılı 3. ayında alınmış bu patentten daha önce benzer çözümler üretilmiş midir, bilmiyorum. Bu ya da daha öncekiler, çözüm olarak üretilmiş olsalar dahi, bu buluşu genele uygulanabilir (feasible) hale getirecek mucidin bu işten fazlaca para kazanacağını düşünmekteyim. Belki de son halini almış ve üretimine başlanmıştır, peki ya başlanmadıysa, ya daha basit bir çözüm üretilirse?